2p40sc2.md (1895B)
1 Ex omnibus supra dictis clare apparet nos multa percipere et notiones 2 universales formare 3 4 I° ex singularibus nobis per sensus mutilate, confuse et sine ordine ad 5 intellectum repræsentatis (vide corollarium propositionis 29 hujus) et ideo 6 tales perceptiones cognitionem ab experientia vaga vocare consuevi. 7 8 II° ex signis exempli gratia ex eo quod auditis aut lectis quibusdam verbis 9 rerum recordemur et earum quasdam ideas formemus similes iis per quas res 10 imaginamur (vide scholium propositionis 18 hujus). Utrumque hunc res 11 contemplandi modum cognitionem primi generis, opinionem vel imaginationem in 12 posterum vocabo. 13 14 III° denique ex eo quod notiones communes rerumque proprietatum ideas adæquatas 15 habemus (vide corollarium propositionis 38 et propositionem 39 cum ejus 16 corollario et propositionem 40 hujus) atque hunc rationem et secundi generis 17 cognitionem vocabo. 18 19 Præter hæc duo cognitionis genera datur, ut in sequentibus ostendam, aliud 20 tertium quod scientiam intuitivam vocabimus. Atque hoc cognoscendi genus 21 procedit ab adæquata idea essentiæ formalis quorundam Dei attributorum ad 22 adæquatam cognitionem essentiæ rerum. Hæc omnia unius rei exemplo explicabo. 23 Dantur exempli gratia tres numeri ad quartum obtinendum qui sit ad tertium ut 24 secundus ad primum. Non dubitant mercatores secundum in tertium ducere et 25 productum per primum dividere quia scilicet ea quæ a magistro absque ulla 26 demonstratione audiverunt, nondum tradiderunt oblivioni vel quia id sæpe in 27 numeris simplicissimis experti sunt vel ex vi demonstrationis propositionis 19 28 libri 7 Euclidis nempe ex communi proprietate proportionalium. At in numeris 29 simplicissimis nihil horum opus est. Exempli gratia datis numeris 1, 2, 3, nemo 30 non videt quartum numerum proportionalem esse 6 atque hoc multo clarius quia ex 31 ipsa ratione quam primum ad secundum habere uno intuitu videmus, ipsum quartum 32 concludimus. 33